Wetenswaardigheden

De kinderen en de scheiding

Algemeen

Voor kinderen is een echtscheiding een zeer ontwrichtende ervaring, zelfs meer dan voor de ouders. De effecten van scheiding op kinderen kunnen van lange duur zijn. Het treft kinderen vaak in de jaren waarin zij gevormd en opgeleid worden. Natuurlijk dient hierbij aangetekend te worden dat niet de scheiding alleen een traumatische ervaring oplevert. Evenzeer kan het slechte huwelijk van de ouders op de kinderen een zeer negatief effect hebben, zodat een scheiding uiteindelijk een beter perspectief biedt. Toch ervaren kinderen de omstandigheden na een scheiding doorgaans als minder steungevend dan de omstandigheden in een minder goed huwelijk.

Bijna de helft van de kinderen van gescheiden ouders gaat de jongvolwassenheid in met veel zorgen en op een prestatieniveau dat beneden het haalbare ligt. Uitgeput door de vroege ervaringen voor en na de scheiding van hun ouders is de weerstand vaak minder. In scheidingssituaties komt het voor dat kinderen zichzelf groot moeten brengen en zij zich verantwoordelijk voelen voor het welzijn van een van de ouders. Aan dit alles doet niet af dat nu meer gescheiden wordt dan voorheen.

Ieder kind dat geconfronteerd wordt met een scheiding maakt leed door en zal zich afvragen: ‘waarom ik?’ Aantallen brengen daar geen verandering in. Begrijpelijk is dat de ouders in de scheidingsfase meer met zichzelf dan met hun kinderen bezig zijn. Echter, juist in deze fase hebben de kinderen ook aandacht nodig, vaak een wat andere dan men op het eerste oog zou veronderstellen.

Hoe om te gaan met kinderen in een echtscheiding.

Van groot belang voor het zo goed mogelijk verwerken van de echtscheiding is, dat de kinderen worden voorbereid op de scheiding en alles wat daar het gevolg van zal zijn. Leed kan niet worden voorkomen, maar er zijn wel mogelijkheden om de pijn te verminderen en de kinderen de mogelijkheid te geven leed te verwerken. Zo mogelijk dienen beide ouders tezamen de kinderen te vertellen dat zij uit elkaar gaan. Het is daarbij beter het nieuws aan alle kinderen tezamen te vertellen dan aan ieder afzonderlijk.

Kinderen hebben dan steun aan elkaar. Aansluitend kan ieder kind eventueel nog apart geïnformeerd worden op het begripsniveau dat aansluit bij de leeftijd. Ouders informeren de kinderen als het besluit vaststaat. Wanneer de omstandigheden het onmogelijk maken dat de ouders tezamen de kinderen informeren, doet een van de ouders het, na overleg met de ander. De reden van uiteengaan wordt ook op het niveau dat aansluit bij de ontwikkelingen van het kind verteld, maar zonder daarbij één van de ouders met schuld te beladen.

De ouders zullen daarbij,bij voorkeur, aangeven dat zij zich verantwoordelijk blijven voelen voor het gehele gezin en dat zij zich ieder op hun eigen wijze voor de kinderen zullen blijven inzetten, ook al gaan zij ieder hun eigen weg. Kinderen zullen sterk de neiging hebben om verzoeningspogingen in het werk te stellen. Zij willen immers niet dat het gezin uiteen valt. Maar het is natuurlijk niet hun taak om hun ouders te verzoenen. En als de echtscheidingsbeslissing definitief is, zijn hun pogingen ook nog tot mislukken gedoemd.

Duidelijkheid is dus erg belangrijk. Ook is het belangrijk te weten dat kinderen vaak zichzelf de schuld geven van het feit dat ouders gaan scheiden. Het is goed dat ouders dit weten en de kinderen meteen op het hart drukken dat dit niet het geval is. Kinderen zijn niet verantwoordelijk voor de scheiding. Ook dat behoort tot de boodschap.

Tenslotte is het goed om te weten dat kinderen, die één ouder door de scheiding ‘’verliezen’’ mogelijk gaan lijden aan verlatingsangst. Zeer regelmatige contacten met de ‘’verloren ouder’’ zijn wenselijk om dit te voorkomen. De veranderingen die gaan komen behoren met de kinderen te worden gecommuniceerd. Zij worden betrokken bij de omgangsregeling die zij met de niet dagelijks verzorgende ouder zullen hebben. Zij krijgen de nieuwe woonruimte van deze ouder zo snel mogelijk te zien. Kinderen mogen ook suggesties doen. Zij moeten het gevoel krijgen een actieve plaats te hebben in het proces. Dat maakt hen tot actief deelnemer, in positieve zin, in plaats van passief slachtoffer in een oeverloze crisis. Zij zijn echter niet verantwoordelijk voor de te nemen beslissingen.

Dat zijn en blijven de ouders. Ouders moeten kinderen actief toestaan van beide te blijven houden. Het gaat hier om de individuele integriteit van het kind zelf. Die dient door beide ouders gerespecteerd te worden, hoe moeilijk dat ook op te brengen is. De eigen haat, het verdriet of rancune behoort achtergesteld te worden ten opzichte van het belang van het kind bij het behoud van een relatie met beide ouders.

Deskundigen kunnen ouders helpen de hierboven geschetste rol naar behoren te blijven vervullen. Waar de ouders daar niet of ten dele slagen kan de kinderen ook rechtstreeks hulp geboden worden. Behalve acute symptoombestrijding zal hulp er mede op gericht moeten zijn het kind inzicht te verschaffen in het proces dat zich afspeelt. De te bieden hulp is sterk leeftijdsafhankelijk en hangt vervolgens ook van het individuele geval af.